Primeur voor Nederland: eerste bijzondere leerstoel Internationale Kinderontvoering van start

Per 1 oktober 2026 is universitair hoofddocent Familie- en Jeugdrecht Kartica van der Zon benoemd tot bijzonder hoogleraar ‘Internationale Kinderontvoering’ aan de Universiteit van Leiden. Deze leerstoel is een initiatief van de Tweede Kamer en het Centrum Internationale Kinderontvoering (Centrum IKO) in samenwerking met en gefinancierd door het ministerie van Justitie en Veiligheid.

Kartica van der Zon houdt zich in haar onderzoek bezig met verschillende vormen van ouderschap, kinderrechten en de verantwoordelijkheid van ouders voor de opvoeding en verzorging van hun kinderen. Van der Zon gaat zich als bijzonder hoogleraar Internationale Kinderontvoering richten op het voorkomen van kinderontvoering, het belang van het kind in teruggeleidingsprocedures en de gevolgen van kinderen en ouders nadat een rechterlijke beslissing daarin is genomen.

Ontvoering en terugkeer

‘Het Haags Kinderontvoeringsverdrag 1980 (waarbij inmiddels 103 staten partij zijn) is gebaseerd op de veronderstelling dat een snelle terugkeer in het belang van ontvoerde kinderen is,’ legt Van der Zon uit. ‘Na terugkeer volgen gerechtelijke procedures waarin wordt besloten over de verdere toekomst van het kind (bijvoorbeeld over gezag, de hoofdverblijfplaats en een zorgregeling).’

Maar in de praktijk is niet altijd duidelijk of dat een terechte aanname is, vertelt Van der Zon. ‘Rechters bevelen de teruggeleiding van kinderen, maar hebben geen zicht op de uiteindelijke gevolgen. Ze weten dus niet of die beslissing in het belang van het kind is geweest. Ook weten we nog heel weinig over hoe we internationale kinderontvoeringen kunnen voorkomen, terwijl wel duidelijk is dat kinderontvoeringen veel impact hebben op kinderen en hun verzorgers. Deze leerstoel biedt de kans hier meer inzicht in te krijgen.’

Samenwerking

Het Centrum IKO is het juridische expertisecentrum op het gebied van (het voorkomen van) internationale kinderontvoering. Het ministerie van Justitie en Veiligheid en Centrum IKO maken de leerstoel mogelijk om de expertise over internationale kinderontvoering structureel te versterken en te waarborgen in wetenschap en praktijk.

Directeur van het Centrum IKO Coskun Çöruz is blij met de komst van de bijzondere leerstoel ‘omdat deze leerstoel een waardevolle wisselwerking tussen wetenschap en praktijk kan bevorderen en hopelijk daarmee kan bijdragen aan het verminderen van het aantal internationale kinderontvoeringen.’

Afdeling Jeugdrecht en Gezondheidsrecht

Binnen de afdeling Jeugdrecht en Gezondheidsrecht van de Faculteit der Rechtsgeleerdheid wordt uitgekeken naar Van der Zon's bijdrage aan het veld. Ton Liefaard, hoogleraar Kinderrechten en voorzitter van de afdeling, benadrukt het belang van deze bijzondere leerstoel. Hoogleraar Jeugdrecht Mariëlle Bruning kijkt uit naar de samenwerking met het Centrum IKO en het ministerie van Justitie en Veiligheid. Liefaard heeft veel vertrouwen in Kartica van der Zon als bijzonder hoogleraar. ‘Met haar bredere wetenschappelijke belangstelling is Van der Zon een uitstekende kandidaat om deze bijzondere leerstoel op te zetten en de potentie ervan te benutten. De Universiteit Leiden is trots op haar benoeming.’

Van der Zon bekleedt momenteel de bijzondere leerstoel Personen- Familie en Jeugdrecht aan de Rijksuniversiteit Groningen. Die functie zal ze neerleggen om zich volledig te kunnen richten op deze leerstoel.

Bij vragen kan contact opgenomen worden met Coskun Çörüz, directeur van het Centrum IKO, 06 18305807